Terugblik

De volgende activiteiten vonden plaats in het kader van Zutphen 75 jaar vrijheid.

14 oktober 2019: Lezingen rond de herdenking van het bombardement

Een drietal korte lezingen omtrent WO2 in Zutphen, op de dag dat het precies 75 jaar geleden was dat bij een vreselijk bombardement in onze stad ruim 100 slachtoffers vielen.

Organisatie: Historische Vereniging Zutphen

2 november 2019: Historische wandeling GGNet

Voor de Historische Vereniging Zutphen organiseerde Henk Mulder een excursiewandeling over het terrein van GGNet (voorheen Groot Graffel) in Warnsveld. Hierbij werd aandacht besteed aan de diverse periodes die van betekenis zijn geweest voor het Groot Graffel in Warnsveld, inclusief de moeilijke oorlogstijd vlak voor de bevrijding in april 1945.

15 november 2019: Lezing Tweede Wereldoorlog

De heer J. Kreijenbeek nam aan de hand van lezing en foto’s de gehele bezettingstijd van 1940 tot 1945 door.

Organisatie: Historische Vereniging Zutphen

21 januari 2020: Lezing Hongerwinter en Holocaust

In samenwerking met GGNet, Comité Herdenkingen Warnsveld en Historische Vereniging Zutphen werd een lezing georganiseerd over de hongerwinter en holocaust in het Oude en Nieuwe Gasthuis.

Het jaar 2020 staat de herdenking in het teken van het einde van de Tweede Wereldoorlog. Het Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) is in 2019 een groot onderzoek gestart naar instellingen voor psychiatrische patiënten en verstandelijk beperkten in bezet Nederland. Er is eerder al onderzoek gedaan naar de toestand in het Groot Graffel (nu GGNet) tijdens de oorlog. Daaruit is gebleken hoe erbarmelijk de omstandigheden voor psychiatrische patiënten in de instelling waren. Er zijn twee dieptepunten te herkennen: het wegvoeren van de Joodse patiënten in 1943 en de combinatie van extreme overbevolking en de Hongerwinter vanaf eind 1944. De omvang van het drama is pas onlangs duidelijk geworden op basis van de archieven van de instelling die nog niet openbaar zijn. De nieuwe resultaten werden door John Stienen gepresenteerd. Hij heeft onderzoek gedaan naar de gevolgen van de oorlog voor patiënten in het Oude en Nieuwe Gasthuis. De presentatie was met muzikale omlijsting van Oleg Lysenko met klassieke accordeon.

Organisatie: Historische Vereniging Zutphen, GGNet en Comité Herdenkingen Warnsveld

22 januari tot en met 2 februari: Levenslicht

Het lichtmonument Levenslicht van Daan Roosegaarde was van 22 januari tot en met 2 februari te zien in de Walburgiskerk in Zutphen. Op woensdag 22 januari om 19.30 uur opende burgemeester Annemieke Vermeulen dit tijdelijke lichtmonument. Frits Gies vertelde deze avond over de oorlogstijd in Zutphen en hij droeg voor uit eigen werk. Sopraan Johannette Zomer, blokfluitist Annelies Schraa en luitspeler en gitarist Michiel Niessen zorgden voor de muzikale omlijsting. Iedere dag (behalve op 26 januari) was er vanaf 19.30 uur een programma met poëzie en muziek.

11 februari 2020: Herdenkingsbijeenkomst rondom Walraven van Hall

Walraven van Hall was de bankdirecteur van de bank H. Oyens & Zoon in Amsterdam, met bijkantoor in Zutphen. Hij is onder andere bekend door de film "Bankier van het Verzet". Hij woonde van 1931 tot en met februari 1940 op de IJsselkade 12. Het is op 12 februari 2020 75 jaar geleden dat Walraven van Hall in Haarlem, na te zijn verraden, door de bezetter is gedood en zijn leven gaf voor de vrijheid.

Op 11 februari was om 15.00 uur een besloten herdenkingsbijeenkomst in de Galerie Marspoort, Marspoortstraat 9. Hierbij was onder andere de jongste dochter van Walraven van Hall aanwezig. Mevrouw Mary Ann Boon - van Hall uit Haarlem is nu 80 jaar.

11 februari 2020: Film Bankier van het Verzet

Ter herdenking van 75 jaar Vrijheid en de sterfdag van Walraven van Hall (12 februari 1945) werd om 20.00 uur de film De Bankier van het Verzet vertoond voor alle inwoners van de gemeente Zutphen.

23 februari 2020: Vertelling Vannacht naar dag

Een muzikale vertelling over oorlog en vrede van zangeres en actrice Quirine Melssen. De performance Vannacht naar Dag begon een uur voordat de zon op kwam en speelde zich grotendeels af in het schemergebied tussen nacht en dag. De oorlog kent vele verhalen. Quirine Melssen vertelde er enkele zoals de geschiedenis van haar moeder bij de slag om Arnhem, van Montgomery en het leger, van het Joodse kind dat gered wordt, van de Duitse beul en zijn kleinkind en van de Italiaanse partizaan die afscheid moet nemen van zijn geliefde. Indringende ervaringen van gewone mensen. De vertellingen zijn vervlochten met liederen.

5 en 8 april 2020: Klokken vieren vrijheid

Exact 75 jaar na de bevrijding van Maastricht startte op zaterdag 14 september 2019 om 12.00 uur de nationale carillon-estafette met een bespeling van het 350 jaar oude Maastrichtse stadhuiscarillon door beiaardier Philippe Reuser. De Limburgse hoofdstad is de eerste grote Nederlandse stad die werd bevrijd. Aansluitend volgde de carillon-estafette het spoor van de bevrijders door Limburg, Noord-Brabant, Gelderland en Zeeland naar het noorden van Nederland. Alle beiaardiers speelden en programma met muziek uit de bevrijdingstijd. Op zondag 5 april: carillon in Warnsveld. Op woensdag 8 april speelt Frans Haagen in Zutphen op het carillon.

8 april 2020: Online studio presentatie "Een Zutphens oorlogsdagboek"

Boekpresentatie van "Een Zutphens oorlogsdagboek": dagboek van Piet Dullaert, onder redactie van Gosse Koolstra en Michel Groothedde.

14 april 2020: Vlaggen voor 75 jaar vrijheid in de gemeente Zutphen

Op 14 april 1945 werd de Hoven bevrijd en kon de hele gemeente Zutphen de vrijheid vieren. 75 jaar later doen we dat ook. Vanwege corona doen we dat thuis, maar we hangen met zijn allen de vlag uit. Zo is het ondanks de stilte op straat toch een beetje feest in de stad.

15 april 2020: Televisie uitzending In het spoor van de bevrijders

Studio-uitzendingen van Omroep Gelderland over de bevrijding van Warnsveld.

Ineke Hissink blikte in de uitzending terug op de dag van de bevrijding in Warnsveld. Ook vertelde Truus Krijnen hoe zij de bevrijding heeft meegemaakt. Er was een portret te zien van een soldaat die het leven liet voor onze vrijheid. Verzamelaar Jean Kreunen schoof aan met een verhaal bij een bijzonder voorwerp.

Dodenherdenking 4 mei online bekijken

De herdenking op 4 mei was uiterst sober. Om 18.00 uur was de toespraak van burgemeester Annemieke Vermeulen online te zien.

Op een ander moment die dag legde de burgemeester bloemen bij de monumenten in Zutphen en Warnsveld.

In Zutphen deed zij dit bij het Gideonmonument, samen met Adriaan van Oosten, de voorzitter van het comité herdenkingen gemeente Zutphen. In Warnsveld legde de burgemeester bloemen bij het oorlogsmonument aan de Veldesebosweg. Dit deed zij samen met Wim Smeerdijk, de voorzitter van het comité 4 mei herdenking Warnsveld. Uiteraard met inachtneming van de maatregelen van het RIVM.

4 mei 2020: Theatervoorstelling Na de Dam, ging door als Podcast

Jongeren uit Zutphen verdiepten zich onder leiding van theatermakers Jantien Fick & Irene Kriek in de geschiedenis van Zutphen ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Hun onderzoek naar de verhalen van ouderen die het hebben meegemaakt vormde de basis voor de luistervoorstelling Het kwam via de achtertuin.

De podcast beluisteren (op Soundcloud)

5 mei: Bevrijdingsconcert op het carillon

Stadsbeiaardier Frans Haagen gaf op 5 mei, van 15.30 tot 16.30 uur een bevrijdingsconcert op het carillon van de Wijnhuistoren. Al eeuwenlang dragen stadsbeiaardiers bij aan de verbondenheid: hun klanken vertolken de emoties in de samenleving, in vreugde en verdriet. De beiaard was op grote afstand te beluisteren, dus luister vanuit huis, of wandelend op gepaste afstand van elkaar in de omgeving.

‘Postmemory’ Elisabeth Moritz

Dat Bolwerck geeft met de tentoonstelling Postmemory aandacht aan de herdenking van de Tweede Wereldoorlog die 75 jaar geleden een einde vond. Postmemory toont het werk van de Zweedse kunstenaar Elisabeth Moritz die al vele jaren werkt met het thema: de herinnering aan de oorlog.

De tentoonstelling was te zien van 11 september tot 6 december 2020.

Waarom schrijf je me niet, post uit de vergetelheid

Foto’s, films, dagboeken en brieven vertellen het zeer persoonlijke verhaal van vijf mensen voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Meer informatie over Waarom schrijf je me niet (op de website van het Erfgoedcentrum).

Verhalen van Vrijheid / Tales of Freedom

In Verhalen van Vrijheid komen verschillende vormen van vrijheid aan bod. Uitgangspunt van deze tentoonstelling is de 75 jarige bevrijding van Nederland. Daarom een terugblik op onze herwonnen vrijheid aan de hand van persoonlijke fragmenten, maar ook een blik op de wereld van nu waarin er ruimte is voor allerlei vormen van vrijheid. Hoe ervaren we (on)vrijheid? En wat betekent vrijheid voor ons?

Meer informatie over Verhalen van Vrijheid (op Inzutphen.nl).

Geannuleerde activiteiten

De volgende activiteiten zijn geannuleerd vanwege corona:

  • 23 maart 2020: Lezing over Ludwig Heinemann
  • 27 maart 2020: Herdenking V1 Molenbult
  • 28 maart 2020: Rondleidingen rondom oorlogsgraven
  • 31 maart 2020: Herdenking IJsselkade
  • 31 maart 2020: WO2-café
  • 2 april 2020: Mieke Eerkens over De oorlog van horen zwijgen
  • 3 april 2020: Herdenking witte kruisje
  • 4 april 2020: Openstelling bunkers Zutphen
  • 4 april 2020: Bevrijdingsconcert Excelsior
  • 5 april 2020: Opening tentoonstelling Bevrijding Warnsveld en Boekpresentatie "Dat offer is groot geweest”
  • 7 april 2020: Omroep Gelderland in Warnsveld
  • 7 april 2020: Documentaire Forgotten Soldier
  • 8 april 2020: Herdenking Canadezen monument
  • 14 april 2020: Bevrijding De Hoven
  • 14 april 2020: Boekpresentatie "Wij zijn vrij!"
  • 16 april 2020: Herdenking GGNet Vergeten slachtoffers
  • 16 april 2020: Lezing Jessica Voeten over Het adres van Marga Minco
  • 16 april 2020: Lezing Jan Brokken over zijn boek de Rechtvaardigen
  • 18 april 2020: Fietstocht langs gedenktekens Warnsveld
  • 22 april 2020: Herdenking de Hoven
  • 4 mei 2020: Voorlezen namen
  • 4 mei 2020: Herdenking Joodse begraafplaats
  • 4 mei 2020: Herdenking bij Sutfene
  • 4 mei 2020: Dodenherdenking Zutphen
  • 4 mei 2020: Dodenherdenking Warnsveld
  • 4 mei 2020: Herdenkingsconcert
  • 5 mei 2020: Bevrijdingsdag
  • 5 mei 2020: Bevrijdingsdienst
  • 5 mei 2020: Bevrijdingsfeest bij Sutfene
  • 7 mei 2020: Bevrijdingsconcert Concordia
  • 11 mei 2020: Herdenking in Zutphen gesneuvelde Nederlandse militairen
  • 14 mei 2020: Menno Tamminga over de bevrijding van Zutphen